Chuyên gia FPT: Phát triển giao thông thông minh cần kết nối dữ liệu và các phương thức vận tải

Tại diễn đàn France – Vietnam Forward 2026, chuyên gia Tập đoàn FPT nhấn mạnh phát triển giao thông thông minh không chỉ là đầu tư hạ tầng mà còn đòi hỏi quản lý dữ liệu xuyên suốt từ quy hoạch, thiết kế đến vận hành, đồng thời kết nối các phương thức vận tải. Việt Nam cần xây dựng kiến trúc công nghệ mở, bảo đảm an toàn hệ thống và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào các dự án giao thông.

France – Vietnam Forward 2026 quy tụ hơn 600 đại biểu từ các cơ quan ngoại giao, doanh nghiệp, tổ chức công nghệ, nhà đầu tư, trường đại học và viện nghiên cứu. Sự kiện do Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV), La French Tech Vietnam cùng các đối tác Pháp phối hợp tổ chức, với các phiên thảo luận về ứng dụng công nghệ trong giao thông vận tải, công nghiệp, xây dựng, y tế và tài chính.

Tại phiên thảo luận Tech in Transportation, ông Phan Thanh Sơn, Giám đốc Chiến lược Đường sắt FPT Railway Mobility Technology (FPT RMT), Tập đoàn FPT, trình bày tham luận về phát triển giao thông và đô thị thông minh, đồng thời chia sẻ cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp công nghệ Việt Nam và các đối tác quốc tế.

Quản lý dữ liệu xuyên suốt từ quy hoạch đến vận hành giao thông

Theo ông Phan Thanh Sơn, phát triển giao thông hiện đại đòi hỏi dữ liệu được quản lý xuyên suốt quá trình thiết kế, xây dựng và vận hành, thay vì phân tán giữa các đơn vị và từng giai đoạn triển khai dự án. “Chúng ta cần một nền tảng dữ liệu chung để kết nối mọi thứ”, ông Sơn nhấn mạnh.

Đại diện FPT cho rằng các công nghệ như mô hình thông tin công trình (BIM), hệ thống thông tin địa lý (GIS) và bản sao số (Digital Twin) có thể hỗ trợ quản lý dữ liệu trong toàn bộ vòng đời dự án. Thông qua việc kết nối thông tin từ nhiều nguồn, cơ quan quản lý và đơn vị vận hành có thêm cơ sở để đánh giá hiệu quả đầu tư, phối hợp hoạt động giữa các đầu mối giao thông và lập kế hoạch bảo trì.

Đặc biệt, dữ liệu và các công nghệ mô phỏng có thể hỗ trợ đánh giá phương án quy hoạch trước khi triển khai thực tế. Theo ông Sơn, những quyết định thiếu chính xác ở giai đoạn quy hoạch có thể gây ra hệ quả kéo dài, thậm chí ảnh hưởng đến sự phát triển của đô thị trong 100 năm tiếp theo. Vì vậy, các dự án cần ứng dụng công nghệ ngay từ giai đoạn quy hoạch, thiết kế để phát hiện sớm những bất cập, đánh giá các kịch bản phát triển và hạn chế rủi ro trong dài hạn.

Bên cạnh bài toán dữ liệu, ông Sơn cho rằng giao thông thông minh trước hết phải giải quyết những vấn đề thực tế tại các đô thị Việt Nam như ùn tắc, hạn chế của hệ thống vận tải công cộng, tiếng ồn và ô nhiễm môi trường. Để đạt được mục tiêu này, các đô thị cần thay đổi cách tiếp cận từ phát triển từng tuyến đường, từng phương thức vận tải riêng lẻ sang quy hoạch một mạng lưới giao thông có khả năng kết nối và phối hợp hoạt động.

Đối với đường sắt đô thị, hiệu quả đầu tư không chỉ phụ thuộc vào năng lực vận chuyển của từng tuyến metro mà còn ở khả năng tiếp cận nhà ga và kết nối với các phương thức di chuyển khác. Nếu hành khách gặp khó khăn khi chuyển từ metro sang xe buýt, phương tiện cá nhân hoặc dịch vụ chia sẻ xe, lợi ích của đầu tư đường sắt đô thị sẽ bị hạn chế.

“Chính thì thế, việc tổ chức mạng lưới di chuyển đa phương thức cần được tính đến ngay từ khâu quy hoạch, thay vì xử lý riêng lẻ sau khi công trình hoàn thành”, ông Sơn nhấn mạnh. Đây cũng là một yêu cầu quan trọng trong phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), khi hệ thống giao thông cần được quy hoạch đồng bộ với không gian đô thị, khu dân cư, thương mại và dịch vụ.

Đại diện FPT cũng đề cập khả năng khai thác dữ liệu do người dân cung cấp để hỗ trợ quản lý giao thông. Thông qua các ứng dụng di động, người dân có thể gửi hình ảnh hoặc video phản ánh sự cố trên đường phố để cơ quan chức năng tiếp nhận và xử lý. Ông Sơn ví người dân như những “cảm biến xã hội của chính quyền”, góp phần mở rộng nguồn thông tin phục vụ công tác quản lý đô thị.

Theo chuyên gia FPT, để phát triển những hệ thống giao thông có khả năng kết nối, các dự án cần được xây dựng theo kiến trúc mở, áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp và tính đến yêu cầu an ninh ngay từ giai đoạn thiết kế. Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm và tiêu chuẩn từ châu Âu, đồng thời điều chỉnh để phù hợp với điều kiện triển khai trong nước.

Doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái công nghệ giao thông

Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ trong quy hoạch và vận hành, ông Phan Thanh Sơn cho rằng quá trình hiện đại hóa hạ tầng giao thông đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp công nghệ và các công ty khởi nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các dự án.

Theo đại diện FPT, doanh nghiệp trong nước có thể tham gia nhiều công đoạn, từ thiết kế, quản lý công trường, ứng dụng mô hình thông tin công trình đến quản lý cơ sở vật chất, vận hành và bảo trì. Việc tham gia từ những giai đoạn đầu không chỉ tạo cơ hội phát triển sản phẩm, dịch vụ mà còn giúp doanh nghiệp tích lũy kinh nghiệm, nâng cao năng lực triển khai và từng bước phát triển các giải pháp phù hợp với nhu cầu trong nước.

Trong tham luận, ông Sơn đề xuất định hướng xây dựng hệ sinh thái công nghệ giao thông theo mô hình Glocal, kết hợp năng lực địa phương với tri thức, công nghệ và kinh nghiệm toàn cầu. Mô hình này hướng tới sự tham gia của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị tư vấn, thiết kế, vận hành, nhà đầu tư, trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác quốc tế. Thông qua hợp tác, các bên có thể chia sẻ kinh nghiệm, nguồn lực và giải pháp công nghệ, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam phát triển năng lực tham gia những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn trong các dự án giao thông.

Theo định hướng được chia sẻ tại France–Vietnam Forward 2026, FPT mong muốn thúc đẩy kết nối giữa các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu và đối tác trong nước, quốc tế, qua đó góp phần phát triển hệ sinh thái công nghệ giao thông tại Việt Nam. Việc kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, quản lý dữ liệu, ứng dụng công nghệ và phát triển năng lực doanh nghiệp trong nước được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống giao thông, đồng thời tạo nền tảng để từng bước làm chủ các giải pháp công nghệ phục vụ phát triển đô thị thông minh, bền vững.

Theo FPT.